Follow by Email

Translate

Πέμπτη, 20 Σεπτεμβρίου 2012


Arseny Tarkovsky    
Πουλιά ταξίδευαν στο δρόμο μας 

Μετάφραση > Χρήστος Κολτούκης
Πρωτότυπος τίτλος > Ανθολογία από 3 βιβλία του ποιητή*

Χώρα > Ρωσία
Έτος ελληνικής έκδοσης > 2007
Σελίδες > 78
Εκδόσεις > Ελεγεία


«Αναμφισβήτητα ο πατέρας μου είναι ο μεγαλύτερος Ρώσος ποιητής».

Ακόμα και αν θεωρήσει κάποιος τη δήλωση του υιού Tarkovsky ως υπερβολική και σφύζουσα από αγάπη, στα σίγουρα δεν μπορεί να παραγνωρίσει το έργο του μεγάλου αυτού Ρώσου δημιουργού. Ο Arseny Alexandrovich Tarkovsky (φωτο 1) δεν γέμισε τη ρωσική γραμματεία με συλλογές [μόλις 8 βιβλία του κυκλοφόρησαν μέχρι το θάνατο του το 1989] αλλά το στίγμα του το άφησε με απαράμιλλο τρόπο. Θυμάμαι, όταν στη δεκαετία του 80 τα έργα του υιού Tarkovsky άρχισαν να παίρνουν στις σκοτεινές αίθουσες τη θέση τους, όχι μόνο πρακτικά αλλά και σε επίπεδο καταξίωσης, η φιγούρα του πατέρα του σκηνοθέτη και ο τόπος προβολής της μέσα από ταινίες, όπως η Νοσταλγία και ο Καθρέπτης (και φυσικά το κατακλυσμιαίο Στάλκερ, όπου ακούγονται επίσης ποιήματα του Arseny), προκάλεσε συζητήσεις στους νεώτερους, που δε γνωρίζαμε ακόμα την παρακαταθήκη του πρεσβύτερου Tarkovsky (μαζί με τον υιό στη φωτο 2) στη ρωσική βιβλιογραφία. Και εδώ είναι το ενδιαφέρον σημείο . Ακόμα και κάτω από το πρίσμα της παραδοχής της χωρίς προηγούμενο αγάπης, που παρουσίαζε προς τον πατέρα του ο υιός, ήταν φανερό ότι ο άνθρωπος αυτός, πέραν της επιρροής στο όνο του, είχε εγκλείσει τη ρωσική λυρικότητα με θαυμαστό τρόπο μέσα στους στίχου τους. Απλά, όταν μεγαλώνοντας διάβασα σε λογοτεχνικά περιοδικά μερικές μεταφράσεις του έργου του, κατάλαβα και το μέγεθος του Arseny Tarkovsky -όπως και εξήγησα, ακόμα περισσότερο, την βαθύτατη χαραγματιά στο έργο του Andrei.

Ο Χρήστος Κολτούκης που αναλαμβάνει, σε αυτή την ανθολογία ποιημάτων του Ρώσου ποιητή, να μας μεταφέρει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της δυναμικής του, αποδεικνύεται εμβριθής. Και αυτό, διότι η ρωσική γαία και τα αρώματα της ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και γι’ αυτό δεν ευθύνεται η απόλυτα επιτυχημένη, σε επίπεδο κώδικα, φωτογραφία που κοσμεί το εξώφυλλο.

Η σχέση του ποιητή και η στοχαστικότητα του πάνω σε αυτό που αόριστα (ειδικότερα εμείς οι άνθρωποι της πόλης) ονομάζουμε “φύση”, έχει έναν τρόπο να σε φέρνει απέναντι στην ενοχή. Διαβάζοντας τον Tarkovsky, δεν προχωράς σε επιφανειακές σχέσεις, που έχουν να κάνουν με την απώλεια του επίγειου παραδείσου, ή την καταστροφή αυτού και άλλα παρόμοια αφελή φληναφήματα, που σκοπό έχουν αποκλειστικά και μόνο την αυτοεξιλέωση μας. Αυτό που αντιλαμβάνεσαι είναι ότι έχεις χάσει, ως πολίτης της μητρόπολης έναν πόλο σκέψης, που δεν αντικαθιστάται επ’ ουδενί. Ο Tarkovsky αναλύει και χειρουργεί την ψυχή, με οχήματα παρμένα από μια άτοπη και άχρονη terra που δεν είναι incognita, παρά μόνο στον τυφλό διαβάτη της νεύρωσης και τυπολογίας. Η στοχαστικότητα του ποιητή αυτού είναι μοναδική. Αυτό, που όμως επίσης, πρέπει να προσθέσει κανείς στο λογαριασμό του είναι, ότι ο Tarkovsky δεν επικάθεται επί κάποιου τείχους, που περικλείει τη γη που τον εμπνέει. Αντιθέτως. Ο ποιητής θεωρεί τον αναγνώστη σύντροφο και δεν τον κρατά μακριά, όχι μόνο από το μέσα φως και πυρ που τον κυριεύει στο διηνεκές, (πολύ ιδιαίτερη η ισορροπία φθαρτού και αέναου στα ποιήματα του), αλλά σφίγγει το χέρι του αναγνώστη, για να μεταλάβουν μαζί την εμπειρία. Και αυτό είναι κάτι που σπάνια συναντάται. Και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, θεωρώ μεγάλο ποιητή τον Arseny Alexandrovich Tarkovsky.

Υ.Γ. Οι φωτογραφίες που υπάρχουν στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου είναι γενικότερα περί της ζωής του ποιητή και λογικό είναι να κριθούν αναγκαίες μιας και μιλάμε για την πρώτη συγκροτημένη σε έκδοση προσπάθεια να δοθεί μια συνολική ματιά στο έργο (αλλά και τη ζωή) του Arseny Alexandrovich Tarkovsky [ακολούθησε ένα χρόνο αργότερα η ανθολογία “Χρόνος” από τις εκδόσεις Ίνδικτος]

*Όπως σημειώνει ο μεταφραστής στο τέλος του αναλυτικότατου εισαγωγικού σημειώματος η ανθολόγηση έγινε από τις εξής τρεις (μία γαλλική και δύο ρωσικές αντίστοιχα) εκδόσεις:

*Poemes >1991
*белый день [Λευκή Μέρα] >1998
*лирика [Λυρικά] > 2002

Στυλιανός Τζιρίτας